Lög um sjúkraskrár

Rafræn sjúkraskrá verður skylda 1. desember 2026

Frá 1. desember 2026 skal sjúkraskrá færð í stafrænt sjúkraskrárkerfi. Hér er hvað lögin segja, hverja skyldan snertir, hvað kerfið þarf að standast og hvað þarf að gera fyrir þann dag.

Síðast uppfært 9. september 2026.

Hvað segja lögin?

Skyldan kemur fram í 4. gr. laga nr. 55/2009 um sjúkraskrár, eins og henni var breytt með 3. gr. laga nr. 81/2025:

Ákvæðið tekur gildi 1. desember 2026. Fram að þeim degi skulu sjúkraskrár færðar á rafrænu formi að því marki sem unnt er; frá honum er skyldan ófrávíkjanleg.

„Rafræn sjúkraskrá“ eða „stafræn sjúkraskrá“?

Bæði orðin eru notuð um sama hlutinn, og það er ekki tilviljun. Lög nr. 81/2025 breyttu orðalagi laga um sjúkraskrár úr rafræn í stafrænt. Lagatextinn segir því í dag „stafrænt sjúkraskrárkerfi“, en „rafræn sjúkraskrá“ er áfram það sem flestir kalla þetta í daglegu tali — og orðið sem fagfélög og fréttir hafa notað um breytinguna.

Í reynd er enginn munur á kröfunni. Hvort sem þú leitar að rafrænni sjúkraskrá eða stafrænu sjúkraskrárkerfi ertu að leita að því sama: kerfi sem heldur sjúkraskrána með þeim hætti sem lögin gera kröfu um.

Hverja snertir skyldan?

Ákvæðið er ekki bundið við stofnanir eða tiltekna starfsgrein. Það á við hvern heilbrigðisstarfsmann sem fær sjúkling til meðferðar — þar með talið sjálfstætt starfandi sálfræðinga, talmeinafræðinga og aðra með starfsleyfi frá Embætti landlæknis.

Í praktískum skilningi þýðir þetta að þeir sem hafa haldið sjúkraskrá í Word, í Excel, í möppu eða handskrifaða þurfa að velja sér sjúkraskrárkerfi og flytja sig yfir fyrir 1. desember 2026. Fyrir sjálfstætt starfandi er þetta oftast fyrsta sjúkraskrárkerfið sem þeir taka upp, ekki kerfisskipti.

Hvað þarf stafrænt sjúkraskrárkerfi að standast?

Lögin krefjast stafræns kerfis, ekki stafrænna skjala. Það er munurinn sem gerir Word-skjalasafn ófullnægjandi. Meðal krafna laga nr. 55/2009:

• Varsla — sjúkraskrá skal varðveitt með tryggilegum hætti. Lögin kveða ekki á um tiltekinn varðveislutíma (11. gr.).
• Óbreytanleiki — skráning má ekki breytast eftir að hún er gerð. Leiðrétting er skráð sem viðbót, auðkennd með nafni og tíma, og upprunalega skráningin stendur áfram (3. mgr. 5. gr. og 2. mgr. 7. gr.).
• Færsla jafnóðum — upplýsingar eru færðar í sjúkraskrá jafnóðum eða eigi síðar en innan 24 klukkustunda (4. mgr. 5. gr.).
• Rekjanlegur aðgangur — það þarf að vera unnt að sjá hver skoðaði eða skráði hvað og hvenær, og aðgangur er bundinn þagnarskyldu (4. mgr. 14. gr. og reglugerð nr. 550/2015).
• Afhending afrits — skjólstæðingur á rétt á afriti af sinni sjúkraskrá (14. gr.). Með lögum nr. 81/2025 breytist orðalagið úr „aðgangi að“ í „afhendingu afrits“ frá 1. desember 2026, og sú breyting á við um upplýsingar sem skráðar eru eftir þann dag. Sé beiðni synjað á skjólstæðingur kæruleið til landlæknis.

Lög nr. 81/2025 hertu jafnframt afleiðingar af brotum: þau geta varðað sektum eða fangelsi allt að þremur árum (23. gr. og 23. gr. a laga nr. 55/2009).

Hvað þarf að gera fyrir 1. desember 2026?

1. Velja sjúkraskrárkerfi. Flestir sem starfa sjálfstætt þurfa að gera það á árinu, og það er skynsamlegt að gera það fyrr en síðar — það tekur tíma að venjast nýju kerfi meðan skjólstæðingar eru í meðferð.
2. Ákveða hvað verður um eldri gögn. Pappírsskrár og skjöl í vinnslu falla enn undir varðveisluskyldu. Þau þarf að flytja inn eða varðveita með rekjanlegum hætti samhliða.
3. Ganga frá persónuverndaryfirlýsingu. Stofan er ábyrgðaraðili að sjúkraskrárupplýsingunum, ekki kerfisveitandinn, og þarf því sína eigin yfirlýsingu.
4. Þekkja ferlið við afritsbeiðni. Rétturinn til afrits er þegar til (14. gr.) og frá 1. desember 2026 heitir hann afhending afrits; það þarf að geta afhent afrit og þekkja kæruleiðina til landlæknis sé beiðni synjað.

Þessi síða er almenn kynning á lagabreytingunni, ekki lögfræðileg ráðgjöf. Lagatextann sjálfan má lesa á althingi.is.